De geschiedenis van het Nivon

Op woensdag 16 november jl. kwam Marijke de Vrankrijker ons de geschiedenis van de bijna honderdjarige Nivon vertellen. Daartoe had zij een overzicht gemaakt van de geschiedenis aan de hand van elk decennium, dat na afloop in handzame vorm voor alle bezoekers beschikbaar was. Daarnaast lag er een stapeltje folders over de Werkgroep Historie Nivon.
Marijke de Vrankrijker kwam al vroeg in aanraking met het Nivonwerk: haar vader was vanaf 1949 secretaris van de afdeling Bussum; er werd thuis vergaderd. Later bracht hij het tot voorzitter van het Centraal Bestuur.
Na het behalen van haar gymnasium-bèta diploma ging Marijke sociologie en epidemiologie studeren in Wageningen. In haar prepensioen loopbaan werkte zij o.a. voor TNO, CBS en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Na haar betaalde loopbaan meldde zij zich als vrijwilliger aan bij het archief van het Nivon. Daarnaast is ze nog immer lid van de Werkgroep Historie van het Nivon.
In overzichtelijke periodes van tien jaar beschreef zij de voornaamste ontwikkelingen binnen het Nivon. De ontwikkeling van het Nivon start vanuit het IvAO en is tot op heden nog volop in ontwikkeling, met veel aandacht voor de jongere generatie.
Jaren 20: start IvAO, filmdienst van Jef Last, eerste natuurvriendenhuis Krikkenhaar in Twente. Naar voorbeeld van de AJC (Arbeidersjeugdcentrale) wandelen, fietsen en kamperen.
Jaren 30: arbeidersavondscholen, dansen rond de meiboom, verdere ontwikkeling van natuurvriendenhuizen; in De Toorts werd regelmatig gewaarschuwd tegen het in Duitsland opkomend nazisme. Dit was ook de reden waarom het IvAO in de oorlogsjaren verboden werd.
Na de oorlog kwamen de Natuurvriendenhuizen terug in het bezit. Reisbureaus De Vrije Wereld werd opgericht.
In 1959 werd besloten tot naamswijziging van IvAO tot NIVON (Nederlands instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk). Er werd ook een afdeling opgericht voor Nivon jongeren.
De jaren zestig waren ook voor het Nivon stormachtig; onder invloed van de Club van Rome werd het milieu een belangrijk onderwerp voor het Nivonbekeid.
In 1974 kon het Nivon het 50-jarig jubileum vieren; de Natuurvriendenhuizen bestonden toen 40 jaar. Er werden lange-afstand wandelpaden georganiseerd. Hert Nivon was - en is nog steeds - daarbij de dragende kracht. Ook kwam er steeds meer aandacht voor het milieu.
Diverse ontwikkelingen lopen dwars door de verschillende decennia heen.
Aan het begin van deze eeuw ontstaat een crisissituatie: het aantal leden loopt drastisch terug en de subsidies vanuit het Rijk verdwijnen grotendeels. Toch wordt er gestart met sociale groepsvakanties, gericht op mensen die weinig te besteden hebben.
Vanaf 2019 gaat het ledental weer toenemen en kan het Nivon de toekomst met vertrouwen tegemoet zien.
Marijke besloot de avond met het beantwoorden van enkele vragen uit de zaal.
Het was een boeiend verhaal waarin de geschiedenis van Nivon en voorganger IvAO duidelijk uiteengezet werd. Jammer toch dat er maar 13 bezoekers waren om dit buitengewoon sympathieke verhaal te komen beluisteren.

Annemarie Broek